در یادداشت قبلی اشاره ای شد به روند توسعه شهر تهران و تغییرات ساختاری ایجاد شده در کالبد این شهر . 

اولین طرح جامع تهران در سال 1349 تدوین شد و سپس در سال 1370 طرح جامعی که در اصل ساختار امروزی تهران و شهرکهای اطراف را باید به آن نسبت داد تصویب شد این طرح که از آن به عنوان طرح ساماندهی نیز یاد  می شود شبکه راهها و بزرگراههای پایتخت را نیز در بر می گرفت. بسیاری از این شریانهای حمل و نقل در مناطق حساس شهر از نظر اکولوژیک ساخته شدند مانند تپه هایی که ارزش بسیار بالایی در تصفیه هوای شهرها دارند و حفظ یکپارچکی آنها در هیچ کدام از این طرحها دیده نشده بودند و متاسفانه در مدت اندکی از سال 67 بدین سو تبدیل به جزایر تکه پاره در شهری بزرگ شدند و یا تخریب گشتند.

نمونه واضح آن تپه های جنگلی گیشا بود که در همین 15 سال اخیر هویت آن کاملا تغییر پیدا کرد و دیگر اثری از پارک جنگلی باقی نمانده است. برای شخصی که 10 سال اول عمرش را در گیشا و آن هم در همسایگی تپه آن سپری کرده و تمام خاطرات چهارفصل کودکیش با بالا و پایین رفتن از آن شکل گرفته ، دیدن نماد شهری برج میلاد بر بلندای آن و عبور بزرگراه حکیم از دل آن بسان پاره پاره شدن آن خاطرات است . اما فراتر از بحث احساسی ، تاسف آور و اندهناک اینست که گویی با تخریب تپه جنگلی گیشا تمامی نامها و منابع موجود در باره آن هم محو و نابود شده بطوریکه به ندرت شاید بتوان در مقاله ای یا نوشتاری نامی از آن پیدا کرد!

در حالیکه برای حفاظت از خاطره جمعی مردمان گیشا و طبیعتی که برای بوجود آمدن آن سرمایه های زیادی صرف شده بود ، مسیر بزرگراه حکیم می بایست بصورت تونلی از زیر تپه گیشا عبور می کرد مانند آنچه در ساخت تونل حکیم انجام شد . اما برای شهرداری تخریب تپه ای جنگلی گویا بسیار آسانتر از تخریب اماکن بوده است و هیچ تلاشی برای بقای آن نکرده ! بعلاوه با آغاز ساخت برج میلاد در سال 1375 و بیمارستان میلاد تیر خلاص بر پیکره تپه گیشا زده شد و پوشش درختی دست کاشت آن که قدمت 40 ساله داشت نابود شد


متاسفانه نظرسنجی از شهروندان و ساکنان محلات در مورد طرح های شهری بخصوص طرح هایی که با مسائل هویتی شهر سروکار دارند در شهری مثل تهران امری کاملا فراموش شده است مثلا هیچ وقت از ساکنان گیشا پرسیده نشد که آیا مایلند پارک جنگلی گیشا تخریب شود و به جای آن بزرگراهی ساخته شود که گیشا را از بن بست خارج کند؟! خیلی از آنها حتی تا زمان شروع پروژه از آنچه می خواست بر سرشان بیاید آگاه نبودند...

[تصویر:  1312351980.jpg]

 

تهران از زمان شروع توسعه در سال 1335 تا به امروز همواره شاهد کاهش فضای سبز کارآمد بوده و هیچگاه طرح فضای سبز شهری جامع که بتواند بصورت سیستماتیک در کاهش آلودگی های محیطی تاثیر داشته باشد در هیچ زمانی برای تهران تدوین نشد زیرا تنها شکل موثر فضای سبز شهری برای تهران جنگل شهری است که با این حساب تنها پارک جنگلی طالقانی و پردیسان به دلیل مقیاس قابل تاثیرشان توانسته اند سهم اندکی در محیط زیست شهری داشته باشند که هر از چندگاهی شاهد تجاوز به حریم آنها نیز بوده ایم ساخت و سازها، واگذاری غیرقانونی زمینها یا ساخت پل طبیعت ! پلی که بیشتر به هیولای فلزی شبیه است تا پل طبیعت 

پل طبیعت سازه ای فلزی در برابر منظر دوردست کوههای البرز

 

از اقدامات خوب شهرداری و شورای شهر در سالهای اخیر بازپس گیری اراضی عباس آباد و جلوگیری از ساخت و ساز نهادهای دولتی در آن و تدوین طرح جامع آن در سال 1384 است. ایجاد پارکهای موضوعی و فضاهای باز در تپه های عباس آباد مثل بوستان آب و آتش، اسکیت پارک و غیره اما برای شهر تهران اولویت نخست نیست و بهتر بود شهرداری در این اراضی عمومی که مالک آن شهروندان تهرانی هستند پارکی جنگلی مانند طالقانی احداث می کرد . شهرداری تهران و سازمانهای وابسته مثل سازمان زیباسازی باید هر چه زودتر این واقعیت را بپذیرد که شهر تهران نیاز به چمن کاری، گلکاری و بوته برای زیباسازی ندارد و تنها درختکاری و حفاظت از درختان پایتخت است که می تواند وضع محیط زیست آنرا التیام بخشد

ادامه دارد ...